Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Επικοινωνία - Λόγος - Μάθηση - Ομιλία

Θεραπεία & Στήριξη Παιδιού & Οικογένειας, Εφήβων, Ενηλίκων
Αρχική  Ποιοι Είμαστε  Δημοσιεύσεις  Χρήσιμες Συμβουλές  Συνήθη Ερωτήματα  Σύνδεσμοι  Επικοινωνία   

 

Προϋποθέσεις για την ένταξη των νηπίων

 

στο Δημοτικό Σχολείο

 

Η εξέλιξη του λόγου ακολουθεί μια σειρά από προκαθορισμένα στάδια, τα οποία αναμένονται σε κάθε φάση ανάπτυξης. Ο ρυθμός μετάβασης από το ένα στάδιο στο άλλο δεν είναι φυσικά ίδιος για όλα τα παιδιά. Επιπλέον, κάποιες φορές, ένα παιδί ενδέχεται να περάσει στο επόμενο στάδιο, χωρίς να έχει κατακτήσει με επάρκεια όλες τις δεξιότητες του προηγούμενου. Ωστόσο, η μετάβαση από τον προφορικό στο γραπτό λόγο, η οποία ξεκινά με την είσοδο του παιδιού στο δημοτικό σχολείο, απαιτεί δύο βασικές για την ανάπτυξη του παιδιού προϋποθέσεις:

 

Ø  Την ωρίμανση του κεντρικού νευρικού συστήματος και των εγκεφαλικών δομών που συναρτώνται με τα γλωσσικά κέντρα του εγκεφάλου, έτσι ώστε να έχουν οργανωθεί τα συστήματα λόγου στο παιδί

 

Ø  Την ψυχοκοινωνική ωριμότητα του παιδιού, προκειμένου να αποφευχθούν ενδεχόμενα απόσυρσης, επιθετικότητας ή άλλων συναισθηματικών διαταραχών που αφορούν το ρόλο του παιδιού στην τάξη και τις σχέσεις του με συμμαθητές/τριες και διδάσκοντες.

 

Με άλλα λόγια, πριν το παιδί της προσχολικής ηλικίας ενταχθεί στη σχολική τάξη, πρέπει να έχει κατακτήσει τα βασικά στοιχεία και τους βασικούς φωνολογικούς, μορφολογικούς, συντακτικούς, σημασιολογικούς και πραγματολογικούς κανόνες και μηχανισμούς της γλώσσας του και να έχει οριοθετήσει επαρκώς τον εαυτό του στη σχέση του με το περιβάλλον.

 

Έρευνες καταδεικνύουν ότι παιδιά που εκδηλώνουν κάποια εξελικτική ανωριμότητα ή διαταραχή στον προφορικό λόγο στην προσχολική ηλικία –και εφόσον αυτή εξακολουθεί να υφίσταται όταν μπαίνουν στο σχολείο– θα αντιμετωπίσουν συνήθως προβλήματα στην εκμάθηση της ανάγνωσης και γραφής. Για παράδειγμα, η έλλειψη σωστής φωνημικής επεξεργασίας θα επηρεάσει την ταυτότητα των φθόγγων και την αντιστοίχισή τους με τα γραφήματα στη λέξη, ενώ η έλλειψη ικανότητας φωνολογικής ανάλυσης και σύνθεσης του ηχητικού καναλιού της λέξης θα έχέι επίπτωση στη δομή της λέξης. Κατά συνέπεια, στην πρώτη περίπτωση, θα έχουμε στο γραπτό λόγο συγχύσεις και αντικαταστάσεις γραμμάτων, ενώ στη δεύτερη θα έχουμε παραλείψεις και αναγραμματισμούς.

 

Το σχολείο όμως δεν αποκαλύπτει μόνο, αλλά επιπλέον καθιστά περισσότερο περίπλοκες τις ήδη υπάρχουσες δυσκολίες του λόγου στο παιδί που δεν χαίρει προνομίων αποκατάστασης των δυσκολιών του. Κι αυτό γιατί η γλωσσική ανωριμότητα ή διαταραχή επηρεάζει και άλλους τομείς στην εξέλιξη του παιδιού. Η δυσκολία στην επικοινωνία ή η ανεπαρκής ωριμότητα για εκτέλεση καθηκόντων (η περιορισμένη δηλαδή ικανότητα για εστίαση της προσοχής και διατήρηση της συγκέντρωσης) επιβαρύνει την ψυχοσυναισθηματική κατάσταση του παιδιού και, ανάλογα με την ιδιοσύσταση του καθενός, γεννά δευτερογενή, λιγότερο ή περισσότερο σοβαρά, ψυχολογικά προβλήματα.

 

Ένα παιδί με προβλήματα λόγου στην Α Δημοτικού είναι ένα παιδί με ανεπαρκή σχολική ετοιμότητα και ανήκει στην ομάδα υψηλού κινδύνου για εκδήλωση συναισθηματικής διαταραχής. 

 

Καλό θα ήταν λοιπόν, ο κάθε γονιός, προτού γράψει το παιδί του στη Α τάξη του Δημοτικού σχολείου, να γνωρίζει με βεβαιότητα ότι το παιδί:

 

Ø  Διακρίνει ακουστικά και αρθρώνει καθαρά όλους της ήχους σε όλες τις λέξεις, έτσι ώστε δεν θα μεταφέρει αλλοιωμένους ήχους και στο γραπτό του

 

Ø  χρησιμοποιεί ικανοποιητικό για την ηλικία του βασικό λεξιλόγιο και είναι σε θέση να αντιληφθεί  έννοιες περισσότερο αφηρημένες μα προαπαιτούμενες σε μία σχολική τάξη (όπως: αριθμός, λέξη, πρόταση, σελίδα, σειρά, στήλη, επόμενος, προηγούμενος κλπ)

 

Ø  αντιλαμβάνεται σύνθετες συντακτικές δομές, που του επιτρέπουν να κατανοήσει τις οδηγίες των ενηλίκων και εύρος μνήμης τέτοιο που να μπορεί να θυμηθεί ό,τι μόλις άκουσε

 

Ø  διαθέτει οπτική και κινητική ωριμότητα, προκειμένου να μυηθεί στα σύμβολα του γραπτού λόγου, να διακρίνει όσα μεταξύ τους μοιάζουν, να μπορέσει με ευχέρεια (στις λεπτές κινήσεις) να τα αναπαράγει και να συντονίσει το μάτι με το χέρι για να αντιγράψει τις αλληλουχίες γραφημάτων που συνιστούν τις λέξεις

 

Ø  εστιάζει την προσοχή του και παραμένει συγκεντρωμένο για 5-7 λεπτά, είναι επομένως έτοιμο να ανταποκριθεί σε σχολικά καθήκοντα και να τα ολοκληρώσει

 

Ø  γνωρίζει και σέβεται τους βασικούς κανόνες επικοινωνίας, οι οποίοι απαιτούν την προσεκτική ακρόαση όταν κάποιος άλλος μιλά και τη διατύπωση μιας απάντησης όταν τεθεί μια ερώτηση.

 

Εάν όλα τα παραπάνω ισχύουν, μπορείτε ανεπιφύλακτα να προχωρήσετε τις διαδικασίες ώστε να εγγράψετε το νήπιό σας στην Α Δημοτικού, να του ευχηθείτε από καρδιάς “καλή πρόοδο!” και να αναμείνετε τις πρώτες  του επιτυχίες στο σχολικό στίβο. Εάν αμφιβάλλετε όμως, αναζητήστε εγκαίρως τη γνώμη των ειδικών στο λόγο και τη μάθηση. Η πρόληψη κάθε προβλήματος είναι σαφώς λιγότερο μακρόχρονη και περισσότερο αποτελεσματική από τη θεραπεία του.

 

 

Πηγή: Κέντρο Λόγου ΕΥ ΛΕΓΕΙΝ